Narodziny epoki nowożytnej geneza renesansu w Europie

W okresie nowożytności artyści stawiali sobie coraz większe wyzwania związane z doskonaleniem formy dzieł, co szczególnie dobrze widać m.in. Więcej o roli wydarzeń historycznych w historii sztuki znajdziesz tutaj. Z kolei polski renesans swój ogromny rozwój zawdzięcza dynastii Jagiellonów i ich związkom oraz intensywnej wymianie kulturowej i artystycznej z Włochami. Poniżej streszczę kilka wydarzeń i postaci szczególnie istotnych dla rozwoju sztuki nowożytnej. Ucząc się nowego okresu zawsze zwracaj uwagę na to, co ważnego działo się wtedy w danym regionie i kto w nim wówczas panował.

Uderzający artefakt ze starożytnej Mezopotamii. Mówi o pierwszej znanej wojnie granicznej w dziejach ludzkości

Późny antyk nie był okresem nieodwracalnego kryzysu i upadku. Nie jest to, jak wydawało się Edwardowi Gibbonowi, epoka zasługująca tylko na obsesyjną fascynację z uwagi na opowieści o upadku niegdyś wspaniałej, „lepszej” cywilizacji. W nauce niemieckiej okres przejściowy nazwano „Spätantike”. Nie do końca można się z nim zgodzić, bo wspomniana epoka jednak została ochrzczona. W nauce zachodniej najwięcej zwolenników ma jednak radykalne „opóźnienie” średniowiecza o kilka stuleci. W 1688 roku niemiecki historyk Christoph Keller (Cellarius) jako pierwszy stwierdził, że średniowiecze skończyło się wraz z upadkiem Konstantynopola w 1453 roku, ale zaczęło… sporo wcześniej, niż w dzisiejszej, powszechnej opinii.

Średniowiecze

To niezwykle istotne, by pamiętać o dużym znaczeniu tego florenckiego rodu dla ukształtowania się sztuki tego okresu. W Europie Środkowej natomiast epoka żelaza kończy się dopiero wraz z początkiem średniowiecza – gdy pojawiają się pierwsze lokalne źródła pisane. Granice kolejnych epok historycznych wyznaczają przełomowe wydarzenia, takie jak upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego w 476 roku (początek średniowiecza) czy odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku (symboliczny początek nowożytności). Podział dziejów na epoki historyczne opiera się na najważniejszych przemianach w dziejach ludzkości – tych, które wyznaczały początek nowych sposobów życia, myślenia i organizacji społeczeństw.

ŚREDNIOWIECZE

Dodatkowo we Francji duży wpływ na kształt sztuki miała władza państwowa a konkretnie rządy Ludwika XIV i ustrój, który wprowadził – absolutyzm. W krajach katolickich sztuka została po raz kolejny, od czasów średniowiecza, zaprzęgnięta do wpierania Kościoła i rozbudzania żarliwości religijnej wśród wiernych. We Francji mecenat króla Franciszka I umożliwił pojawienie się manieryzmu w jednej z jego najbardziej wytwornych wersji, czyli rozwój tzw. Kolebką sztuki renesansowej jest Florencja, która dała możliwość rozwoju wielu artystom, dzięki ogromnym wpływom bogatego rodu Medyceuszy pełniącego również rolę mecenasa sztuki.

Jak długo trwała i kiedy się zakończyła nowa epoka? Gdzie zatem szukać zasadniczych cech różniących poszczególne okresy? Najbardziej znanym dziełem Cellariusa była trzytomowa historia świata Historia universalis breviter ac perspicue exposita, in antiquam, et medii aevi ac novam divisa, cum notis perpetuis, ukazująca się od 1685 r. Christoph Cellarius (1638‑1707) – urodził się w Schmalkalden w środkowych Niemczech i po studiach został typowym dla swojej epoki uczonym humanistą – historykiem. Uczonego okres ten, różny od poprzednich – antyku i wieków średnich – zaczął się około 1500 r.

• Epoka żelaza to okres, w którym żelazo stało się głównym surowcem do wytwarzania narzędzi.
• W nauce niemieckiej okres przejściowy nazwano „Spätantike”.
• Już pod koniec średniowiecza zaczął się rozpadać średniowieczny porządek międzynarodowy, oparty na uniwersalizmach cesarskim i papieskim.

Jak wyglądała kobieta z epoki kamiennej? Powstała fenomenalna rekonstrukcja

Kant na nowo spaja obraz świata rozbity przez Kartezjusza i łączy różne formy ludzkiego poznania w spójny system. Okresem kulminacyjnym, a zarazem przejściem do kolejnej epoki jest filozofia krytyczna Kanta. Głównym sporem epoki był spór między racjonalistami (do których zalicza się m.in. Kartezjusza, Spinozę czy Leibniza) a empirystami (Locke, Hume, Berkeley). Również różne nurty filozofii hellenistycznej, takie jak stoicyzm, sceptycyzm i do pewnego stopnia epikureizm spotkały się z rosnącym zainteresowaniem.

Ludy posługujące się językiem praindoeuropejskim pojawiły się prawdopodobnie już w IV tysiącleciu p.n.e., a ich jedność językowa zaczęła się rozpadać pod koniec tego tysiąclecia, dając początek różnym językom indoeuropejskim. Rewolucja neolityczna, która doprowadziła do wykształcenia technik uprawy roślin i hodowli zwierząt, co z kolei umożliwiło przejście od koczowniczego janko muzykant scenariusz lekcji gwo do osiadłego trybu życia. W rzeczywistości paleolit był czasem znaczących zmian i innowacji, które położyły podwaliny pod przyszły rozwój ludzkości. Chociaż niektórzy mogą sugerować, że w tamtym okresie działo się niewiele, jest to błędne przekonanie! Najstarsza epoka, której początki sięgają sięgają 3,3 miliona lat temu, kiedy to wczesne istoty ludzkie w Afryce zaczęły wytwarzać pierwsze narzędzia kamienne. Podział na epoki jest umowny, co oznacza, że jest wynikiem pewnych ustaleń, a nie precyzyjnym, obiektywnym faktem.

Paleolit był okresem, w którym zależność ludzi od środowiska naturalnego była największa. Gdy zmienili swój tryb życia na osiadły, nauczyli się uprawiać ziemię i zaczęli oswajać zwierzęta. Zdobiąc swoje jaskinie, stworzyli podwaliny późniejszej sztuki. W epoce kamienia ludzie nauczyli się wytwarzać nie tylko narzędzia, ale także broń. Epoka brązu została nazwana od obróbki brązu, a epoka żelaza – oczywiście od obróbki żelaza.

Sławny poeta Petrarka jako pierwszy wspomniał o „okresie ciemności”, spowijającym świat od upadku Rzymu i wciąż trwającym za jego czasów. Dopiero w wieku XIV, w kręgu włoskich humanistów, zaczęto wyraźniej rozdzielać czasy cywilizacji klasycznej od tego, co nastąpiło po niej. Przestało istnieć najpotężniejsze mocarstwo antyku, a tym samym symbolicznie dobiegła też końca cała epoka starożytna. W manieryzmie rozwijającym się w kręgu dworskim w XVI wieku, gdzie najwyższa gracja, kunsztowność i wytworność stanowiły główny cel twórczości artystycznej.

W średniowieczu i dobie nowożytnej za rzecz zupełnie nie do pomyślenia uznawano ideę, że król i królowa mogliby spędzać całe nowe wspólnie, w jednym miejscu.